Xe máy của người đã mất, dù cũ và giá trị không lớn, muốn đứng tên con cháu vẫn cần văn bản thừa kế rồi mới đăng ký sang tên tại cơ quan đăng ký xe. Rắc rối hay gặp hơn lại nằm ở chỗ khác: chiếc xe người mất đi hằng ngày nhiều khi được mua lại bằng giấy tay, giấy đăng ký vẫn mang tên một người không ai trong nhà quen biết.
Bài này viết cho những gia đình đang nhìn chiếc xe dựng ở góc sân và băn khoăn có cần làm gì không. Nội dung gồm: khi nào nên làm thừa kế cho một chiếc xe nhỏ, văn bản thừa kế lập ở đâu, các bước đăng ký, cách gỡ khi xe chưa từng được sang tên cho người mất, xe điện, mất giấy đăng ký, và khi không ai muốn giữ xe.
Xe giá trị nhỏ có đáng làm thừa kế không
Nhiều nhà chọn để nguyên xe đứng tên người mất, người con cứ thế đi tiếp. Trong ngắn hạn chẳng có gì xảy ra, nhưng khi bị kiểm tra giấy tờ, gặp tai nạn, hoặc muốn bán xe, người đang sử dụng không chứng minh được quyền của mình. Quy định về giao thông hiện hành cũng có chế tài với việc không làm thủ tục đăng ký khi xe đã đổi chủ; mức và cách áp dụng bạn đối chiếu văn bản đang có hiệu lực.
Một lý do thực tế nữa: nếu người mất có nhiều người thừa kế, chiếc xe vẫn là tài sản chung của họ cho tới khi chia. Một người tự ý bán có thể làm anh chị em phật ý, dù số tiền không lớn. Một văn bản thoả thuận phân chia ngắn, liệt kê luôn cả xe cùng các tài sản khác, giải quyết dứt điểm chuyện này.
Nếu gia đình đang làm thừa kế nhà đất hay tiền gửi, cách gọn nhất là đưa chiếc xe vào cùng một văn bản, khỏi phải đi thêm một lượt. Nếu xe là tài sản duy nhất, vẫn nên làm, vì thủ tục cho động sản thường đơn giản hơn nhiều.
Văn bản thừa kế cho xe máy lập ở đâu
Văn bản khai nhận hoặc thoả thuận phân chia di sản có thể lập tại tổ chức hành nghề công chứng. Theo quy định về chứng thực, văn bản thoả thuận phân chia hoặc khai nhận di sản là động sản cũng có thể được chứng thực tại UBND cấp xã. Sau khi chính quyền hai cấp đi vào hoạt động, các việc chứng thực từng thuộc phòng tư pháp của huyện cũng chuyển về cấp xã, nên người dân có thêm nơi làm gần nhà.
Trước khi chọn, bạn nên hỏi cơ quan đăng ký xe nơi mình sẽ nộp hồ sơ xem họ chấp nhận văn bản dạng nào, và hỏi luôn UBND cấp xã có đang nhận chứng thực loại văn bản này không. Thời gian niêm yết, giấy tờ chứng minh quan hệ, cách xác minh người thừa kế ở hai nơi về cơ bản giống nhau, vì văn bản chỉ có giá trị khi liệt kê đủ người có quyền hưởng.
Cần mang: giấy chứng tử, giấy tờ chứng minh quan hệ của từng người thừa kế, di chúc nếu có, giấy chứng nhận đăng ký xe bản gốc, căn cước của những người ký. Người thừa kế không đến được thì uỷ quyền bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực, hoặc ký văn bản từ chối hay nhường phần theo đúng thủ tục.
Các bước sang tên xe máy nhận thừa kế
Đăng ký xe máy hiện có thể làm tại công an cấp xã được giao đăng ký xe, nhiều phần kê khai làm trực tuyến. Trình tự thường như sau:
- Lập văn bản thừa kế có công chứng hoặc chứng thực, ghi rõ người nhận xe.
- Kê khai trực tuyến hoặc tại nơi tiếp nhận, chọn thủ tục đăng ký sang tên do nhận thừa kế; thực hiện thu hồi giấy đăng ký, biển số của chủ cũ theo hướng dẫn.
- Kê khai lệ phí trước bạ để cơ quan thuế xác định nộp hoặc miễn; nộp lệ phí đăng ký.
- Mang xe tới để đối chiếu số máy, số khung nếu được yêu cầu.
- Nộp hồ sơ, nhận giấy hẹn và nhận giấy chứng nhận đăng ký cùng biển số theo quy định về biển số định danh.
Với xe máy, cũng như ô tô, đừng mặc định được miễn lệ phí trước bạ và thuế thu nhập chỉ vì là người nhà. Hãy khai đủ và để cơ quan thuế trả lời. Với xe cũ giá trị thấp, khoản phải nộp nếu có thường không lớn, nhưng thiếu tờ khai là hồ sơ không đi tiếp được.
Xe người mất mua lại bằng giấy tay, giấy đăng ký mang tên người khác
Đây là ca phổ biến nhất với xe máy. Người mất mua xe cũ, chỉ có giấy bán viết tay và giấy đăng ký mang tên chủ trước, có khi chủ trước cũng đã mua từ một người khác. Trên giấy tờ, chiếc xe chưa bao giờ là của người mất, nên không thể khai nhận như một tài sản đứng tên họ theo cách thông thường.
Quy định về đăng ký xe hiện có thủ tục riêng cho xe đã chuyển quyền sở hữu qua nhiều người mà chưa làm sang tên: người đang sử dụng kê khai, nộp giấy tờ mua bán có được, cơ quan đăng ký xác minh với chủ xe đứng tên và thông báo theo quy định; sau thời hạn mà không có tranh chấp thì giải quyết đăng ký cho người đang sử dụng. Khi người đang sử dụng đã mất, người thừa kế cần trình bày rõ tình huống với cơ quan đăng ký: cung cấp giấy bán tay, giấy chứng tử, văn bản thừa kế ghi nhận chiếc xe là tài sản người mất đang chiếm hữu, sử dụng.
Cách tiếp nhận ca này giữa các nơi có thể khác nhau, nên hãy mang toàn bộ giấy tờ đến hỏi trực tiếp trước khi lập văn bản thừa kế. Nếu liên lạc được với chủ xe đứng tên trên giấy đăng ký, cách đơn giản nhất thường là nhờ họ phối hợp làm thủ tục, kèm giấy tờ chứng minh đã bán xe trước đây.
Bốn ca nhỏ hay gặp khác
Xe đứng tên người mất nhưng là tài sản chung của vợ chồng. Người vợ hoặc chồng còn sống có một nửa giá trị xe, phần còn lại mới chia cho những người thừa kế, trong đó có chính người vợ hoặc chồng. Với xe nhỏ, nhiều gia đình thoả thuận để người còn sống nhận luôn cả xe; văn bản thừa kế ghi rõ như vậy là đủ.
Người mất đã bán xe cho người khác bằng giấy tay. Chiếc xe vẫn đứng tên người mất nhưng đã không còn là của gia đình. Người mua cần làm thủ tục cho xe chuyển quyền qua nhiều người; người thừa kế nên hợp tác cung cấp giấy chứng tử, không nên đòi lại xe đã bán khi có giấy tờ mua bán rõ ràng.
Mất giấy chứng nhận đăng ký xe. Có thể đề nghị cấp lại theo thủ tục của cơ quan đăng ký xe. Người thừa kế làm sau khi có văn bản thừa kế, hoặc hỏi xem có được kết hợp cấp lại với đăng ký sang tên trong một lượt không.
Xe máy điện, xe điện. Xe máy điện thuộc diện phải đăng ký như xe máy. Nếu xe điện của người mất chưa từng đăng ký, người thừa kế cần hoá đơn hoặc giấy tờ nguồn gốc của xe để đăng ký lần đầu dưới tên mình; không có hoá đơn thì hỏi cơ quan đăng ký cách xác minh nguồn gốc.
Trong lúc chưa chia: giữ xe, bảo hiểm và vi phạm cũ
Từ ngày người thân mất tới khi có văn bản thừa kế có thể mất vài tuần hoặc vài tháng. Trong thời gian đó, chiếc xe vẫn là tài sản chung của những người thừa kế. Người đang giữ xe nên dùng nó một cách hợp lý, bảo quản cẩn thận, và không cho người ngoài mượn đi xa. Nếu xe gây tai nạn, việc giấy đăng ký còn tên người mất sẽ khiến bên bị thiệt hại và cơ quan chức năng phải mất thêm thời gian xác định ai chịu trách nhiệm.
Bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc của xe máy thường có thời hạn một hoặc vài năm. Khi giấy bảo hiểm cũ hết hạn, người đang sử dụng nên mua mới; sau khi sang tên xong thì mua theo tên mình. Đây là khoản nhỏ nhưng thiếu nó là vi phạm khi tham gia giao thông.
Trước khi nộp hồ sơ đăng ký, bạn nên tra cứu xem chiếc xe có vi phạm chưa xử lý ghi nhận qua camera hay không. Một vi phạm cũ có thể khiến hồ sơ bị yêu cầu giải quyết xong mới cho sang tên. Nếu vi phạm xảy ra khi người mất còn đang sử dụng, hãy trình bày với cơ quan xử lý kèm giấy chứng tử để được hướng dẫn; nếu do người trong nhà đi sau đó, người đó nên tự đứng ra giải quyết thay vì để chung vào phần di sản.
Khi không ai muốn giữ chiếc xe
Chiếc xe có thể được bán, tặng cho người ngoài, hoặc giữ lại làm kỷ niệm mà không dùng. Muốn bán hoặc tặng, người thừa kế vẫn phải có văn bản thừa kế để chứng minh mình có quyền định đoạt, rồi làm giấy bán xe và thủ tục thu hồi đăng ký cho người mua như mọi giao dịch xe cũ. Bán xe mà giấy tờ còn tên người mất, người mua sau này sẽ gặp đúng rắc rối mà gia đình đang muốn tránh.
Nếu xe đã quá cũ, hỏng nặng, không còn sử dụng, người thừa kế có thể làm thủ tục thu hồi giấy đăng ký và biển số theo quy định để chấm dứt việc xe đứng tên người mất trong hệ thống. Việc này giúp tránh chuyện biển số bị người khác lấy dùng, hoặc chiếc xe bị bán ve chai rồi lại lưu thông dưới tên người đã khuất.
Dù chọn cách nào, cũng nên báo với những người thừa kế khác và ghi lại bằng tin nhắn hoặc văn bản ngắn. Với tài sản nhỏ, chi tiết ấy tưởng thừa, nhưng chính nó giúp gia đình khỏi phải giải thích sau này.
Câu hỏi thường gặp
Xe máy cũ của bố để lại có cần làm thừa kế không?
Nếu muốn đứng tên, bán hoặc tránh rủi ro khi bị kiểm tra, gặp tai nạn thì nên làm. Có thể đưa chiếc xe vào cùng văn bản thừa kế với tài sản khác để đỡ đi lại, rồi đăng ký sang tên tại cơ quan đăng ký xe.
Văn bản thừa kế xe máy có chứng thực ở UBND xã được không?
Theo quy định về chứng thực, văn bản thoả thuận phân chia hoặc khai nhận di sản là động sản có thể được chứng thực tại UBND cấp xã, ngoài lựa chọn công chứng. Nên hỏi trước UBND xã và cơ quan đăng ký xe để chắc nơi đó nhận loại văn bản này.
Xe bố mua giấy tay, cà vẹt vẫn tên người khác thì làm sao sang tên?
Có thủ tục riêng cho xe đã chuyển quyền qua nhiều người: kê khai, nộp giấy tờ mua bán có được, cơ quan đăng ký xác minh và thông báo. Người thừa kế mang giấy bán tay, giấy chứng tử, văn bản thừa kế đến hỏi trực tiếp cách tiếp nhận.
Đăng ký xe máy nhận thừa kế làm ở đâu?
Thường tại công an cấp xã được giao đăng ký xe, một phần kê khai làm trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công. Hỏi công an nơi cư trú để biết nơi đúng và giấy tờ cần mang, vì cách bố trí có thể khác giữa các địa phương.
Xe máy điện của người mất chưa đăng ký thì người thừa kế làm gì?
Xe máy điện phải đăng ký như xe máy. Người thừa kế cần văn bản thừa kế và hoá đơn hoặc giấy tờ nguồn gốc của xe để đăng ký lần đầu dưới tên mình. Không có hoá đơn thì hỏi cơ quan đăng ký cách xác minh.
Không ai dùng xe nữa thì có nên để nguyên đứng tên người mất không?
Không nên. Có thể bán sau khi làm thừa kế, hoặc làm thủ tục thu hồi đăng ký và biển số nếu xe hỏng không dùng. Để nguyên dễ dẫn tới biển số bị dùng sai hoặc xe lưu thông dưới tên người đã khuất.